۹۵/۰۹/۲۴

قابلیت جذب حقیقی کلسیم شیر بیشتر از قرص مکمل کلسیم است

یک فوق تخصص متابولیسم انرژی و پروتئین گفت: ضریب قابلیت جذب حقیقی قرص مکمل کلسیم حدود ۲۵ درصد و این ضریب در مورد شیر بیش از ۴۰ درصد است.

دکتر عزیزاله کمال زاده با اعلام این مطلب افزود: محلول بودن کلسیم شیر، وجود ویتامین D ، لاکتوز، کازئین فسفوپپتیدازها، ضریب قابلیت جذب آن را افزایش می دهد.

وی ادامه داد: جذب کلسیم در مجاورت لاکتوز(قند شیر) افزایش می یابد،

دکتر کمال زاده با اشاره به اینکه خاصیت بیولوژیکی و متابولیسم کلسیم شیر از کلسیم موجود در مکمل های کلسیمی، آبهای معدنی کلسیمی و دیگر منابع غذایی، بیشتر است، یادآور شد: کلسیم موجود در منابع گیاهی و سبزیجات مانند اسفناج، انواع کلم ها و … نمی تواند، مانند کلسیم شیر برای انسان خصوصا کودکان و نوجوانان مفید و قابل جذب باشد. بازدارنده هایی مثل فیتاتها، اگسالاتها (اگزالاتها)، اسیدهای اورنیک و پلی فنل هایی که در منابع گیاهی کلسیمی وجود دارد و از جذب کلسیم ممانعت می کنند، در شیر و محصولات لبنی وجود ندارد. اثرات جانبی بازدارنده سولفاتهای پروتئین های شیر نیز توسط ترکیبات فسفری شیر خنثی می شود. بدین ترتیب قابلیت جذب کلسیم یک نوع “قابلیت جذب محافظت شده” (Protected Absorbability) است که در منابع کلسیمی دیگر وجود ندارد.

دکتر کمال زاده با ذکر این نکته که امروزه بر همگان ثابت شده است که شیر و فرآورده های لبنی، منبع اصلی تامین کننده کلسیم هستند، گفت:

هر لیتر شیر گاو به طور متوسط دارای ۱۲۰۰ میلی گرم کلسیم است که از این مقدار حدود ۲۰ % با کازئین باند (متصل) شده است و به صورت کلوئید آلی غیر محلول و ۸۰% به شکل معدنی است که از این مقدار نیز ۴۵% به صورت فسفات تری کلسیم از ترکیبات فسفوکازئینات است که به صورت غیرمحلول و کلوئیدی است و ۳۵% به صورت محلول است که ۱۲% آن به صورت یون کلسیم می باشد. کلسیمی که به صورت آلی یا معدنی با کازئین باند شده است، به طور کامل در طی عملیات هضم، آزاد می شود و اعتقاد عمومی منابع علمی جهان بر این باور است که پتانسیل جذب این نوع کلسیم آزاد شده، بسیار بالاست. به همین دلیل است که در اکثر پژوهش های بررسی قابلیت حل، کلسیم شیر را به عنوان یک منبع بسیار بالای استاندارد قابلیت جذب کلسیم، ملاک قرار می دهند. در مقابل، کلسیم موجود در اسفناج که به شکل اگسالات غیر محلول می باشد نیز به عنوان یک منبع کلسیم با قابلیت جذب بسیار کم محسوب می شود.

صنایع کشاورزی و مواد غذایی

وی متذکر شد: از طرف دیگر اهمیت کلسیم شیر به دلیل این است که کلسیم موجود در شیر از چند جنبه جالب دیگر با کلسیم موجود در منابع کلسیمی گیاهی، آبهای معدنی و قرص های مکمل کلسیم، متفاوت است. این شرائط، خصوصا زمانی بیشتر اهمیت پیدا می کند که لازم باشد از قابلیت جذب بالای کلسیم در شرائط نامطلوب فیزیولوژیکی افراد، مطمئن بود. چونکه، کلسیم به پروتئین ها و پپتیدها متصل شده و بدین ترتیب به احتمال زیاد در زمانی که pH معده غیر مطلوب است، در فرم محلول باقی می ماند. کلسیم شیر ممکن است در غیاب ویتامین D نیز، تحت تاثیر لاکتوز در روده باریک، جذب شود. بنابراین، شیر می تواند کلسیم با “قابلیت جذب مطمئن” (Ensured Absorbability) که به طور کلی تحت تاثیر عوامل خارجی به جزء اسید اگسالیک قرار نمی گیرد را تامین نماید.

دکتر کمال زاده متذکر شد: شیر نه تنها از نظر کلسیم بسیار غنی است بلکه به عنوان یک غذای کامل محسوب می شود که تقریبا کلیه نیازهای مواد مغذی انسان را تامین می کند. وجود ترکیباتی مثل ویتامین D ، لاکتوز، کازئین فسفوپپتیدازها نه تنها باعث جذب بیشتر کلسیم می شود بلکه شرائط لازم برای جذب فسفر شیر که برای تراکم استخوانها ضروری است را نیز فراهم می نماید. این مزایا را نمی توان در منابع دیگر کلسیمی مثل قرص های مکمل کلسیم، منابع گیاهی و آب های معدنی، مشاهده نمود. لذا این خواص منحصر بفرد کلسیم شیر از قبیل ۱- قابلیت فراهمی بیولوژیکی و جذب بالا (High Bioavailability and Absorbability)، ۲- قابلیت جذب محافظت شده (Protected Absorbability) ، ۳- جذب مستمر و طولانی مدت (Prolonged Absorption) و ۴- قابلیت ذخیره استخوانی بالا (Extended Bone Deposition) ، است که باعث گردیده شیر مناسب ترین ترکیب غذایی تامین کننده کلسیم افراد خصوصا زنان و سالمندان محسوب شود.

متخصصان علم تغذیه توصیه می کنند، ۵۰ درصد پروتئین مورد نیاز بدن از طریق پروتئین دائمی تامین شود که بهتر است ۳۰ درصد آن با مصرف شیر و فرآورده های لبنی باشد. مصرف روزانه ۳ لیوان شیر می تواند، عمده احتیاجات بدن را تامین کند.

هر لیوان شیر(۲۵۰ میلی لیتر) حدود ۳۱۵ میلی گرم کلسیم دارد که ۳۰ درصد کلسیم مورد نیاز روزانه بدن را تامین می کند.

دکتر غلامرضا خاتمی فوق تخصص گوارش اطفال نیز گفت: تکامل استخوانی در دوره بلوغ سرعت می گیرد و تا دهه سوم عمر آهسته پیش می رود. به علت افزایش تشکیل استخوان و سرعت تکامل عضلانی و اندوکرین در دوره بلوغ، نیاز به کلسیم بیش از هر زمان دیگری است.

وی ادامه داد: کمبود کلسیم در خلال تشکیل استخوان و تکامل آن سبب کاهش توده استخوانی می شود و احتمال شکستگی استخوان را در دوره های بعدی زندگی افزایش می دهد. افزایش دریافت کلسیم در این مرحله از رشد، تراکم استخوانی را سرعت می بخشد.

دکتر خاتمی یادآور شد: طبق مطالعات انجام شده، تنها ۳۰ درصد جوانان لبنیات کافی مصرف می کنند. همچنین دریافت کلسیم در دختران نوجوان ۴۰۰ تا ۷۰۰ میلی گرم کمتر از میزان کلسیم مورد نیاز آنان است.

طی سال های اخیر، بیشتر کشورها نسبت به راهکارهای بهبود وضع تغذیه ای کودکان جامعه، توجه کافی داشته اند که برنامه شیر مدرسه با توجه به اهمیت و نقش شیر در سلامت و رشد جسمی و فکری دانش آموزان از جمله این راهکار هاست.

دکتر کمال زاده اظهار داشت: در تمام کشورها، مصرف شیر در مدارس نه تنها موجب افزایش رشد جسمی و فکری و ارتقای قدرت یادگیری دانش آموزان شده که تولید و مصرف بیشتر شیر و فرآورده های لبنی را نیز به دنبال داشته است.

وی از تجربه موفق کشور تایلند نام برد که مصرف سرانه شیر را از حدود سه لیتر در دهه ۱۹۷۰ به بیش از ۲۸ لیتر کنونی رساند که دستاورد این اقدام افزایش متوسط قد دانش آموزان از ۲ سانتی متر به ۵ تا ۶ سانتی متر بوده است.

رئیس اسبق کمیته ملی شیر مدارس کشور ادامه داد: هر چند، ایران از جمله کشور هایی است که جمعیت بالایی از دانش آموزان را تحت پوشش شیر مدارس دارد، اما با توجه به مقدار۱۴ کیلو گرم سرانه هر دانش آموز، شیر مدارس، سهمی حدود ۲ درصد از کل شیر تولیدی کشور را داراست. در صورتی که کشور های دیگر جهان اگرچه ممکن است، جمعیت دانش آموزی کمتری را تحت پوشش داشته باشند، اما سرانه شیر مدرسه هر دانش آموز تحت پوشش، بسیار بالاتر و بین ۳۰ تا ۵۰ لیتر است. از طرف دیگر در حدود ۲۰۰ تا۲۶۰ روز در سال در مدارس، بسته های شیر استریل توزیع می گردد، درحالیکه در ایران تنها در ۷۰ روز از سال تحصیلی شیر بین دانش آموزان توزیع می شود.

لطفا به این مطلب امتیاز دهید